Prijavi se | Registruj se

Tehnički saveti | 2019-04-05 11:50:41

4 x 4 POGON: Diferencijali sa ograničenim proklizavanjem - Drugi deo

4 x 4 POGON: Diferencijali sa ograničenim proklizavanjem - Drugi deo

Kao što smo već napomenuli u prošlom broju, obrtni moment motora koji, preko menjača i diferencijala prenosi na pogonske točkove, ponaša se tako da uvek ide linijom manjeg otpora, odnosno na točkove se prenosi onoliko momenta koliko je potrebno manje opterećenom točku na osovini. Prilikom pravolinijskog kretanja vozila i kada se oba točka nalaze na dobroj podlozi, levi i desni točak preneće po polovinu rapoloživog obrtnog momenta. U slučaju proklizavanja jednog točka gubi se i obrtni moment na drugom, odnosno i on dobija istu količinu momenta kao točak koji proklizava. Svrha diferencijala sa ograničenim proklizavanjem je da se moment koji je oduzet točku koji proklizava, prebaci na onaj na dobroj podlozi i tako omogući dovoljna vučna sila vozila. U isto vreme to bi značilo i da pri kretanju kroz krivinu, kada nema proklizavanja, pošto se unutrašnji točak kreće sporije, on dobija veću količinu obrtnog momenta od spoljnjeg točka, što može dovesti do pojave podupravljanja. Diferencijal sa ograničenim proklizavanjem treba da omogući malo proklizavanje između točkova na istoj osovini, tako da ne utiče na upravljivost prilikom kretanja kroz krivine, ali i da u isto  vreme preraspodeli moment u slučaju većeg proklizavanja i time omogući kretanje vozila i kada jedan točak izgubi prijanjanje.

Diferencijali sa ograničenim proklizavanjem (LSD – Limited Slip Differentials) se generalno dele na  više tipova u zavisnosti od načina rada i načina prenosa momenta.

LSD sa fiksnim odnosom

Kod ovog tipa LSD diferencijala maksimalna razlika u obrtnim odnosima dva točka je fiksna, bez obzira na ulazni moment (moment motora) ili na razliku u broju obrtaja dva točka. Najčešća varijanta ovog tipa diferencijala je sa lamelicama. Prilikom normalnog režima rada, lamelice su slobodne i klizaju, tako da sistem radi kao otvoreni diferencijal. Kad dođe do proklizavanja, na lamelice deluju dve istovremene sile. Prva sila od opruga koje pritiskaju lamlele i druga koja nastaje na konusnim zupčanicima kada se moment prenosi preko tanjirastog zupčanika. Dejstvom tih sila lamelice se pritiskaju tako da se sada preko niih prenosi moment na oba točka. U ekstremnim slučajevima, točak bez prijanjanja može da nastavi da se okreće i nakon što je sav raspoloživi moment prenesen na točak koji ne proklizava. U najgorem slučaju, u ovakvim situacijama može doći i do paljenja lamelice. Za ovaj tip diferencijala stanje ulja je od najvećeg značaja, a provera se vrši proverom momenta koji je potreban da se zarotira slobodan točak, dok je drugi na zemlji.

LSD osetljiv na promenu momenta

Najčešći tip diferencijala sa ograničenim proklizavanjem koji može biti različitih konstrukcija. Jedna od varijanti je takođe sa lamelicama, koje se nalaze unutar kućišta diferencijala. Jedan set lamelica je vezan za pogonski zupčanik osovine, a drugi odgovarajući za same osovine. Kretanje i sila na konusnim zupčanicima preko potisnih prstenova pritiskaju lamelice na strani gde se prenose obrtaji. Na drugoj poluosovini, na kojoj se nalaze dva ista seta lamelica događa se isto kretanje potisnih prstenova, a samim tim i aktiviranje lamelica, tako da se moment ne prenosi samo preko zupčanika, nego i preko opterećenih lamelica u zavisnosti od razlike momenta na levoj i desnoj strani, odnosno u zavisnosti od kretanja osovinica konusnih zupčanika. Da bi sistem radio u uslovima slabog prijanjanja mora postojati i neka sila predopterećenja. Osim sa lamelicama, isti princip se može ostvariti i sa diferencijalom sa konusima, ali i mehanički preko (u prošlom broju pomenutog) Torsen diferencijala.

 

LSD osetljiv na promenu brzine

Kod ovih diferencijala prenos obrtnog momenta zavisi od razlike u brzinama okretanja levog i desnog točka. Ukoliko su brzine iste ili približne, sistem se ponaša kao otvoreni diferencijal. Sa povećanjem razlike u brzinama, diferencijal se zakčljučava. Jednostavnija varijanta ovog sistema je visko diferencijal, koji radi na principu hidrodinamičkog trenja ulja na bazi silikona koja imaju visoku viskoznost. Ulje, zajedno sa perforiranim diskovima, nalazi se u cilindričnoj komori čija je jedna strana vezana za poluosovinu, a druga za nosač diferencijala. Kretanje diferencijala prouzrokuje kretanje polovine perforiranih diskova kroz ulje koje se zagreva i širi, a samim tim i dolazi do zaključavanja polutki cilindra proporcionalno razlici u brzinama. Drugi tip LSD diferencijala koji reaguju na razliku u brzinama koristi takozvanu gerotor pumpu. Spoljašnji obruč zupčaste pumpe se pogoni preko kućišta (nosača) diferencijala, a unutrašnji preko jedne od poluosovina. Čim dođe do razlike između brzina dva obruča pumpa počinje da pravi pritisak koji se koristi za opterećenje lamelica i time za zaključavanje diferencijala. Provera rada ovog sistema je jednostavna. Vozilo se podigne na dizalicu i ukoliko se točkovi na istoj osovini koja ima gerotor tip diferencijala okreću u suprotnim pravcima nakon kratkog vremena, diferencijal bi morao da se zaključa i blokira točkove.

Elektronski kontrolisani LSD diferencijali

Konstrukcija je slična standardnim diferencijalima sa ograničenim proklizavanjem, sa tom razlikom što kontrolna jedinica kontroliše silu ili pritisak zaključavanja lamelica. U poslednje vreme se često koriste sistemi sa klasičnim otvorenim diferencijalom koji radi zajedno sa sistemom ABS-a. Preko različitih senzora (brzina vozila, brzina pojedinačnih točkova, senzor ubrzanja), kontrolna jedinica nadgleda da li postoji proklizavanje točkova i ukoliko ga detektuje, sistem aktivira kočnicu na tom točku i samim tim povećava raspoloživi obrtni moment na točku koji nije proklizao.

4 x 4 POGON: Diferencijali sa ograničenim proklizavanjem - Drugi deo
4 x 4 POGON: Diferencijali sa ograničenim proklizavanjem - Drugi deo
4 x 4 POGON: Diferencijali sa ograničenim proklizavanjem - Drugi deo

BLOG

23
Februar

autoservisi.co.rs

Spremni za odličan start?

Auto serviseri okupljeni na jednom mestu?! Da, super ideja!

pročitaj više +

KURSNA LISTA

KONVERTOR VALUTE

©Copyright 2019. All rights reserved designed & developed by digital3md